เลือกน้ำยาตามระบบ ไม่ใช่ตามความเคยชิน: เครื่องใหม่ Split/พาณิชย์ = R-32 · VRF/ระบบเก่า = R-410A · Chiller = R-134a/R-513A · ห้องเย็น/โรงน้ำแข็ง = R-404A→ย้าย R-448A/R-449A · รถยนต์รุ่นใหม่ = R-1234yf · ULT/ฟรีซดราย = R-508B/R-23. กฎเหล็ก: ห้าม top-up น้ำยาผสม (zeotropic) — ต้องชาร์จใหม่ทั้งระบบตามน้ำหนัก; retrofit HFC/HFO ต้องเปลี่ยนน้ำมันเป็น POE.
ช่างแอร์และผู้รับเหมาเจอคำถามเดิมทุกหน้างาน: "งานนี้ต้องใช้น้ำยาเบอร์ไหน? เติมแทนกันได้ไหม? สั่งที่ไหนถึงจะได้ของทันงาน?" เลือกผิดเบอร์ครั้งเดียวอาจหมายถึงคอมเพรสเซอร์เสีย ระบบรั่วซ้ำ ลูกค้าไม่จ่ายเงิน หรือต้องวิ่งกลับไปแก้งานฟรี
บทความนี้คือ คู่มือภาคสนามสำหรับช่างและผู้รับเหมา — รวมตารางเลือกสารทำความเย็นตามระบบงานจริงทุกประเภทที่เจอในไทย พร้อมตารางตัวแทน (retrofit/drop-in) สำหรับ R-22 และ R-404A ที่กำลังถูก phase-out, เรื่องน้ำมันคอมเพรสเซอร์ที่ต้องเปลี่ยนคู่กัน, และวิธีสั่งของให้ของพร้อม ส่งทันงาน ในราคาส่งช่าง
บทความนี้เป็นภาพรวมสำหรับ "เลือกให้ถูกหน้างาน" — ถ้าต้องการเจาะลึกแต่ละตัว มีลิงก์ไปบทความเทคนิครายตัวในแต่ละหัวข้อด้านล่าง
หลักคิด 3 ข้อก่อนเลือกน้ำยา
- เลือกตามระบบและ nameplate ของเครื่อง ไม่ใช่ตามความเคยชิน — เครื่องแต่ละรุ่นออกแบบความดัน/น้ำมันมาเฉพาะน้ำยา ดูป้าย nameplate ที่คอยล์ร้อนเสมอ
- น้ำยาผสม (blend) ที่รั่วต้องชาร์จใหม่ตามน้ำหนัก ไม่ใช่เติมทับ — เพราะ glide ทำให้สัดส่วนเพี้ยน
- เปลี่ยนชนิดน้ำยา = ต้องคิดเรื่องน้ำมันคอมเพรสเซอร์เสมอ — HFC/HFO ต้องใช้ POE ไม่ใช่ Mineral Oil
ตารางหลัก: เลือกน้ำยาตามระบบงาน
| ระบบงาน | น้ำยาหลัก (เครื่องใหม่) | ระบบเก่า / ที่ยังเจอหน้างาน | กลุ่มความปลอดภัย (ASHRAE 34) | เจาะลึก |
|---|---|---|---|---|
| แอร์บ้าน / Split / ติดผนัง / แขวน-ตั้งพื้น | R-32 | R-410A, R-22 (เก่ามาก) | R-32 = A2L · R-410A = A1 | R-32 vs R-410A |
| แอร์พาณิชย์ / Package / Rooftop | R-32, R-410A | R-22, R-407C | A2L / A1 | R-22 → R-32/R-454B |
| VRF / VRV | R-410A (รุ่นใหม่บางแบรนด์ R-32 / R-454B) | R-410A | A1 / A2L | VRF/VRV vs Chiller |
| Chiller — Screw / Scroll / Recip (positive displacement) | R-134a, R-513A (HFO low-GWP) | R-22, R-407C | A1 | Glycol Chiller vs DX |
| Chiller — Centrifugal (แรงดันต่ำ) | R-1233zd, R-514A, R-1234ze | R-123 (HCFC, phase-out) | A1 / B1 | HFO ทดแทน |
| ห้องเย็น / Cold Room — อุณหภูมิกลาง (MT, 0 ถึง +10°C) | R-448A / R-449A (ย้ายจาก R-404A) | R-404A, R-507, R-22, R-407F | A1 | ห้องเย็น/Blast Freezer |
| ห้องเย็น / Freezer — อุณหภูมิต่ำ (LT, -18 ถึง -25°C) | R-448A / R-449A, R-404A | R-404A, R-507, R-22 | A1 | ห้องเย็น/Blast Freezer |
| โรงน้ำแข็ง / Industrial Refrigeration | R-404A → R-448A/R-449A, R-717 (NH₃) ระบบใหญ่ | R-404A, R-22, R-717 | A1 · NH₃ = B2L | Natural Refrigerant |
| ตู้แช่/ตู้เย็นพาณิชย์ขนาดเล็ก (plug-in) | R-290 (โพรเพน), R-600a | R-134a, R-404A | A3 (ไวไฟ — เครื่องปิดผนึก) | Natural Refrigerant |
| รถยนต์ / ยานยนต์ (MAC) | R-1234yf (รุ่นใหม่) | R-134a | A2L / A1 | R-134a vs R-1234yf |
| ULT / ฟรีซดราย / Cascade (-40 ถึง -80°C) | R-508B, R-23, ISCEON MO89 | R-13B1, R-503, R-23 | A1 | Retrofit ULT/VLT · R-744 vs R-23 |
| Supermarket / Commercial CO₂ | R-744 (CO₂) transcritical | R-404A | A1 | R-744 vs R-23 |
อ่าน nameplate ก่อนเสมอ — ตารางนี้ช่วยให้เลือก "ตระกูล" ถูก แต่รุ่นเครื่องจริงอาจระบุเบอร์เฉพาะ เช่น VRF บางแบรนด์ปี 2024+ เปลี่ยนเป็น R-454B แล้ว
ตารางตัวแทน (Retrofit / Drop-in) — เมื่อของเดิมหายากหรือแพง
R-22 และ R-404A คือสองตัวที่ช่างเจอปัญหา "ของแพง/ของขาด" มากที่สุด ตารางนี้คือทางเลือกที่ใช้กันจริงในงานบริการ:
| น้ำยาเดิม | ตัวแทนที่ใช้ได้ | ใช้กับงาน | น้ำมันที่ต้องใช้ | หมายเหตุสำคัญ |
|---|---|---|---|---|
| R-22 (ปรับอากาศ) | R-407C | แอร์/ชิลเลอร์ comfort | POE (flush MO ออก) | glide สูง — ชาร์จเป็นของเหลวเท่านั้น |
| R-22 (drop-in เร็ว) | R-422D, R-438A (MO99) | ปรับอากาศ/ห้องเย็น MT | ทน MO ตกค้างได้ | สมรรถนะ/capacity ลดลงเล็กน้อย |
| R-22 (ห้องเย็น MT/LT) | R-407F, R-407A | ห้องเย็น | POE | capacity ดีกว่า R-407C ในงานเย็น |
| R-404A / R-507 | R-448A (N40), R-449A (XP40) | ห้องเย็น/โรงน้ำแข็ง MT-LT | POE | GWP ต่ำกว่า ~65% — มาตรฐานใหม่ของงานเย็น |
| R-410A | R-32 (เครื่องใหม่), R-454B (XL41) | แอร์/VRF เครื่องที่รองรับ | POE | ❌ ห้าม retrofit R-410A เดิมเป็น R-32 ในเครื่องที่ไม่ได้ออกแบบมา (ความดัน/A2L) |
| R-134a | R-513A (XP10), R-450A | ชิลเลอร์/medium-temp | POE | A1 ไม่ไวไฟ — retrofit ชิลเลอร์ได้ง่าย |
| R-123 (centrifugal) | R-1233zd, R-514A | centrifugal chiller แรงดันต่ำ | ตามผู้ผลิต | งานเปลี่ยนใหญ่ ต้องประเมินกับ OEM |
ดูรายละเอียดตัวเลือก HFO low-GWP (R-449A / R-454B / R-513A) แบบเจาะลึกได้ที่ บทความเปรียบเทียบ HFO และแผนเปลี่ยนผ่าน R-22 ที่ คู่มือ R-22 phase-out
เรื่องน้ำมันคอมเพรสเซอร์ที่ช่างพลาดบ่อย
นี่คือจุดที่ทำให้ "retrofit แล้วคอมพัง" บ่อยที่สุด:
- R-22 เดิม ใช้ Mineral Oil (MO) หรือ Alkylbenzene (AB) — น้ำมันละลายกับ R-22 ได้ ไหลกลับคอมเพรสเซอร์ตามปกติ
- HFC/HFO ทุกตัว (R-32, R-410A, R-404A, R-448A, R-134a, R-513A) ต้องใช้ POE (Polyol Ester) — เพราะ MO ไม่ละลายกับ HFC น้ำมันจะค้างในระบบ ไหลกลับคอมไม่ได้ → คอมขาดน้ำมัน เสียใน 6-12 เดือน
- POE ดูดความชื้นเร็วมาก (hygroscopic) — เปิดถังทิ้งไว้ไม่ได้ ต้องทำสุญญากาศลึก (ต่ำกว่า 500 microns) และเปลี่ยนไดเออร์ทุกครั้ง
- drop-in บางตัว (R-422D, R-438A) ออกแบบให้ทน MO ตกค้างได้ จึงเปลี่ยนน้ำมันไม่ครบก็พอใช้งานได้ — แต่งาน retrofit ที่สมบูรณ์ที่สุดควร flush แล้วเปลี่ยนเป็น POE
ชาร์จน้ำยาให้ถูก — ตามน้ำหนัก ไม่ใช่ตามความดันอย่างเดียว
สำหรับน้ำยาผสม (blend) ที่มี glide การชาร์จที่ถูกต้องคือ:
- ดูดน้ำยาเก่าออกให้หมด (recovery) — ห้ามปล่อยทิ้งสู่บรรยากาศ (ผิดกฎหมาย + GWP สูง)
- แก้รอยรั่ว + ทำสุญญากาศ ลึกพอ (ต่ำกว่า 500 microns สำหรับงาน POE)
- ชาร์จจากถังในสถานะของเหลว (liquid charging) ตามน้ำหนักที่ระบุ — ไม่ใช่ดูดเป็นแก๊สจากด้านบนถัง เพราะจะได้สัดส่วนเพี้ยน
- คำนวณปริมาณน้ำยาเบื้องต้น จากความยาวท่อ + ขนาดระบบได้ที่ เครื่องคำนวณน้ำยา/โหลดทำความเย็น แล้วยืนยันกับสเปกเครื่องจริง
ระบบที่มีประวัติรั่วซ้ำ ควรติดตั้ง gas detector ตาม ASHRAE 15 / EN 378 / ISO 5149 โดยเฉพาะห้องเครื่องและพื้นที่ปิด
ความปลอดภัยและกฎหมายที่ช่างต้องรู้ (โดยย่อ)
- R-32 และน้ำยา A2L ติดไฟต่ำ — ต้องทำงานในพื้นที่ระบายอากาศดี ไม่มีประกายไฟ/เปลวไฟระหว่างเติม และใช้เครื่องมือที่เหมาะสม (ดู คู่มือ R-32 A2L)
- R-717 (แอมโมเนีย) เป็น B2L มีพิษ ต้องมีระบบระบาย/ตรวจจับเฉพาะ — งานระบบใหญ่เท่านั้น
- น้ำยา HFC = วัตถุอันตราย ตามกฎหมายไทย — ผู้จำหน่ายต้องมีใบอนุญาตและส่งสินค้าพร้อม SDS (Safety Data Sheet) ครบ ฉลาก UN Number และ Hazard Diamond ครบถ้วน
- ห้ามปล่อยน้ำยาทิ้ง — ต้อง recover และส่ง reclaim ที่ได้รับอนุญาต (ดู Reclaim Refrigerant ในไทย)
สำหรับผู้รับเหมา: สั่งน้ำยาอย่างไรให้ของพร้อม ทันงาน ราคาส่ง
ปัญหาที่ทำให้ผู้รับเหมาเสียงาน/เสียกำไรมากที่สุดไม่ใช่ "เลือกเบอร์ผิด" แต่คือ "ของไม่พร้อม ส่งไม่ทัน ราคาแกว่ง" — แก้ได้ด้วยการวางแผนสั่งของกับ supplier ที่มีของครบเกรด:
| ปัญหาหน้างาน | วิธีแก้เชิงจัดซื้อ |
|---|---|
| เติมน้ำยาเกือบทุกงาน แต่ราคาแกว่งทุกเดือน | สั่งล่วงหน้าเป็น fleet → ล็อกราคาทั้งปี ลดต้นทุนผันผวน |
| งานด่วน แต่เกรดที่ต้องใช้ขาดสต็อก | ใช้ supplier ที่มี ครบเกรด ของพร้อมส่ง ไม่ต้องไล่หาหลายร้าน |
| ทำงานในนามบริษัท ต้องใช้ใบกำกับภาษี + SDS | สั่งกับผู้จำหน่ายที่ออก ใบกำกับภาษี + SDS + CoA ครบทุกครั้ง |
| ซื้อปลีกแพง กำไรหด | สั่งยกถัง/ยกลัง → ราคาส่งสำหรับช่าง/ผู้รับเหมา |
บริษัท สหวัฒนกิจ (1988) จำกัด จัดจำหน่ายสารทำความเย็นครบเกรด — R-32, R-410A, R-22, R-134a, R-404A, R-407C, R-448A/R-449A, R-507 และอื่นๆ — สำหรับทีมช่างและผู้รับเหมาโดยเฉพาะ:
- ✅ ของพร้อมส่ง ครบเกรด — ไม่ต้องวิ่งหาหลายร้าน
- ✅ ราคาส่งสำหรับ fleet + ล็อกราคาล่วงหน้าทั้งปี
- ✅ SDS + ใบกำกับภาษี + CoA ครบทุกออร์เดอร์
- ✅ จัดส่งทั่วไทย ส่งด่วนเขต กทม. / นนทบุรี / ปทุมธานี
สั่งซื้อและขอใบเสนอราคา (ราคาส่งช่าง)
แจ้ง เกรดน้ำยา + ปริมาณที่ใช้ประจำ + สถานที่ส่ง แล้วรับใบเสนอราคาภายใน 24 ชั่วโมง:
- 📞 โทร: 02-096-2118 / 061-541-6939 (คุณนาวิน)
- 💬 LINE: @406rrgvm
- 📧 อีเมล: info@sahawatthanakit1988.com
- 🌐 ขอใบเสนอราคาน้ำยาแอร์ (ราคาส่ง) →
- ⏰ จันทร์–เสาร์ 08:30–17:30 น. | 🚚 จัดส่งทั่วไทย
เคล็ดลับผู้รับเหมา: บอกปริมาณที่ใช้ทั้งปีคร่าวๆ มาด้วย จะช่วยจัดราคาส่งและรอบส่งให้นิ่งทั้งปี ลดเวลาไล่หาน้ำยาตอนงานด่วน
รับเอกสารสรุปหัวข้อนี้เป็น PDF
บทสรุป + หัวข้อครบ + มาตรฐานอ้างอิง มีโลโก้ Saha แนบ memo/TOR ได้ทันที — ส่งเข้าอีเมลให้ด้วย
อ่านแล้วมีคำถาม? ให้วิศวกรช่วย
บอกสิ่งที่อยากรู้สั้นๆ — วิศวกรสหวัฒนกิจช่วยเลือกสเปกที่เหมาะ พร้อมใบเสนอราคาจริง ไม่มีค่าบริการ
ต้องการให้ทีมช่วยเหลือเรื่องนี้?
ทีมงานรับเสนอราคา + จัดส่ง + ติดตั้งครบวงจรในหัวข้อที่บทความนี้พูดถึง — ใบเสนอราคาฟรี ภายใน 2 ชั่วโมง
คำถามที่พบบ่อย
1น้ำยาแอร์เครื่องใหม่ควรใช้เบอร์อะไร?
+
2R-22 ตัวแทนใช้อะไร เติมแทนได้เลยไหม?
+
3ทำไมห้าม top-up น้ำยาแบบผสม (R-410A, R-404A) เวลารั่ว?
+
4retrofit จาก R-22 หรือ R-404A ต้องเปลี่ยนน้ำมันคอมเพรสเซอร์ไหม?
+
5สั่งน้ำยาแอร์ยกถัง/ราคาส่งช่าง ขั้นต่ำเท่าไร?
+
ตารางเปรียบเทียบที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
น้ำยาแอร์ R32 / R410a ราคาและผู้จำหน่ายในไทย ปี 2026 — คู่มือซื้อสำหรับช่างและโรงงาน
เปรียบเทียบราคาน้ำยาแอร์ R32 และ R410a ในไทยปี 2026 พร้อมตาราง GWP วิธีซื้อ ขั้นต่ำ และแหล่งจำหน่ายที่ได้มาตรฐาน สำหรับช่างแอร์และโรงงานอุตสาหกรรม
VRF/VRV vs ระบบ Chiller (น้ำเย็น): เลือกระบบปรับอากาศโรงงาน–สำนักงาน–คลีนรูม + ขนาดโหลด + ประสิทธิภาพ + ข้อจำกัดน้ำยาตาม EN 378 สำหรับไทย
คู่มือผู้ซื้อ HVAC อุตสาหกรรม: เปรียบเทียบ VRF/VRV (น้ำยาไหลถึงห้อง) vs Chilled-Water Chiller (น้ำเย็น+AHU) → คำนวณ cooling load → ประสิทธิภาพ IEER/IPLV → ข้อจำกัดน้ำยา R-32 A2L ตาม EN 378 / ISO 5149 → checklist ถามผู้รับเหมา + โหลดคลีนรูม + ambient ไทย +38°C สำหรับโรงงานและสำนักงาน
ห้องเย็นโรงงาน (Cold Room / Cold Storage): เลือก Chiller vs Freezer vs Blast Freezer + สารทำความเย็น + คำนวณ Cooling Load + มาตรฐาน EN 378/TIS สำหรับโรงงานอาหาร–ยา–โลจิสติกส์ไทย
คู่มือผู้ซื้อห้องเย็นอุตสาหกรรม: แยกประเภท chiller (+2 ถึง +8°C) / freezer (−18 ถึง −25°C) / blast freezer → คำนวณ cooling load จริงก่อนเลือกเครื่อง → เปรียบเทียบสารทำความเย็น R-449A/R-448A/R-290/R-744/NH3 → เลือกความหนาฉนวน PIR → checklist ถามผู้รับเหมา + มาตรฐาน EN 378/ISO 5149/GDP/HACCP สำหรับโรงงานในไทย
R-22 → R-32 / R-454B Chiller Conversion Playbook — เตรียมตัวก่อน Thailand Phase-out 2030
คู่มือเปลี่ยนน้ำยา R-22 (HCFC) ในเครื่องทำความเย็น Chiller อุตสาหกรรมเป็น R-32 / R-454B (HFO) ก่อน phase-out ตาม Kigali Amendment + DIW Thailand 2030 — ต้นทุน เครื่องที่เปลี่ยนได้ ตารางเทียบ TXV/EXV จุดเตือนความปลอดภัย A2L