R-22 → R-32 / R-454B Chiller Conversion Playbook — เตรียมตัวก่อน Thailand Phase-out 2030

ประเทศไทยอยู่ในกำหนดการ phase-out R-22 (HCFC-22) ตามพันธสัญญา Kigali Amendment ภายใน 2030 — ห้ามนำเข้า R-22 ใหม่ ห้ามใช้ในเครื่องใหม่ และจำกัดการใช้ในเครื่องเดิมเฉพาะ refrigerant reclaimed (จากระบบที่ปลดประจำการ) เท่านั้น โรงงานที่ยังใช้ chiller R-22 — ระบบ Carrier 30HXC, Trane RTHB, York YCAS, Daikin McQuay generation 1990s-early 2000s — ต้องวางแผนเปลี่ยนภายใน Q4-2027 เพื่อให้ทันงบประมาณปีถัดไปและการหาช่าง

บทความนี้เป็น playbook เชิงปฏิบัติสำหรับฝ่าย Facility / Engineering / Procurement ที่ต้องตัดสินใจ:

1. ระบบ R-22 เครื่องไหน "ควรเปลี่ยน" vs "ควรปล่อย scrap"
2. เลือกน้ำยาแทนตัวไหน — R-32 / R-454B / R-417a / R-407c
3. ค่าใช้จ่ายจริง + timeline + risk
4. ความปลอดภัย A2L ที่ต้องเตรียม

Phase-out Timeline ไทย — ดูตัวเลขจริง

ปี	สถานะ R-22 ในไทย
2013-2024	จำกัด quota import (ลดปีละ 10-15% ตามแผน DIW)
2025-2026	Quota เหลือ ~25% ของปี 2013 — ราคา R-22 spot สูงขึ้น 40-60%
2027-2029	Quota เหลือ ~10% — เน้น reclaim จาก decommissioned systems
2030 onwards	ห้ามนำเข้า new R-22; ใช้ได้เฉพาะ reclaimed ที่ผ่าน licensed reclaimer (DIW วอ.)

หมายเหตุ: R-22 ที่ยังอยู่ในระบบ ณ ปี 2030 ใช้ต่อได้ — แต่ topping up + repair ต้องใช้ reclaimed เท่านั้น ราคา reclaimed คาดการณ์ ≥ ฿15,000/kg ในปี 2030 (เทียบ ฿2,800-3,500/kg ปี 2026)

ตารางเทียบ retrofit candidates สำหรับ chiller R-22

น้ำยาแทน	ASHRAE Safety	GWP	Glide	EER vs R-22	Compressor swap?	Oil change	ต้นทุน per ton-R	เหมาะกับ
R-32	A2L (mild flammable)	675	0°C	+5% ถึง +8%	ต้องใหม่ (A2L compressor + control)	POE ใหม่	฿8,000-12,000	New equipment เท่านั้น ไม่ใช่ retrofit
R-454B (HFO blend)	A2L	466	<1°C	-2% ถึง +3%	ต้องใหม่ (A2L compressor)	POE ใหม่	฿9,000-14,000	New chiller + capital upgrade
R-417a	A1	2,346	4°C	-8% ถึง -15%	ใช้เดิมได้	Mineral → POE	฿3,500-5,500	Quick drop-in retrofit — ระบบเก่า อายุ <5 ปีเหลือ
R-407c	A1	1,774	7°C	-3% ถึง -8%	ต้องเปลี่ยน TXV (EER glide สูง)	Mineral → POE	฿5,500-7,500	Mid-tier retrofit — ระบบกลาง
R-422a / R-422d	A1	3,143 / 2,729	5°C	-5% ถึง -10%	ใช้เดิมได้	Mineral OK	฿4,500-6,500	Drop-in งาน supermarket / cold storage

GWP คำเตือน: R-417a + R-422 series มี GWP สูง (>2,000) → อาจต้องเปลี่ยนอีกครั้งภายใน 2035 (Kigali HFC phase-down step) — ใช้สำหรับยืดอายุ chiller ที่จะปลดประจำการใน 5-8 ปี เท่านั้น

3 ตัวเลือก decision tree

Option 1 — Full system replacement (R-454B / R-32 new)

เลือกถ้า: chiller อายุ <8 ปี + ระบบยังดี + งบลงทุน 15-25 ปี = R-22 → R-454B new compressor + new EXV + new POE oil. กำลังเย็นเท่าเดิมหรือเพิ่ม

• ต้นทุน: ฿35,000-55,000 per ton-refrigeration (TR) สำหรับ chiller 100-500 TR
• Timeline: ออกแบบ + spec + ติดตั้ง 3-5 เดือน
• EER gain: +5-15% (ขึ้นกับ heat exchanger refurb)
• อายุการใช้งานใหม่: 15-20 ปี
• มาตรฐาน: ASHRAE 15 A2L compliance — machine room ventilation + leak detector EN 378

Option 2 — Drop-in retrofit (R-417a)

เลือกถ้า: chiller อายุ 10-15 ปี + งบจำกัด + ต้องการต่ออายุ 3-5 ปี

• ต้นทุน: ฿8,000-15,000 per TR (refrigerant + flush + POE oil + filter drier)
• Timeline: 1-2 สัปดาห์ (รวม recovery + recharge)
• EER loss: -8% ถึง -15% → ค่าไฟเพิ่ม
• อายุการใช้งานใหม่: 3-7 ปี
• มาตรฐาน: ASHRAE 34 A1 — ไม่ต้องเปลี่ยนระบบความปลอดภัย

Option 3 — Continue R-22 ใช้ reclaimed

เลือกถ้า: chiller อายุ <5 ปีเหลือ + ระบบไม่มี leak

• ต้นทุน: ฿0 ลงทุน — แต่ topping up ต้องซื้อ reclaimed R-22 จาก DIW-licensed reclaimer
• ราคา 2026: ฿3,500-5,000/kg
• ราคา 2030: ฿15,000+/kg (คาดการณ์)
• Risk: ถ้าเกิด major leak ปี 2028+ → อาจไม่มี R-22 ให้ซื้อ → chiller down → emergency replacement ที่ต้นทุน 1.5x

ความปลอดภัย A2L — สิ่งที่ R-22 ไม่เคยต้อง

R-32 และ R-454B จัดเป็น A2L (mildly flammable) ตาม ASHRAE 34 — ติดไฟต่ำ แต่ต้องเตรียมมาตรฐานเพิ่ม:

1. Machine room ventilation: อัตราระบาย ≥ 0.0875 × √(M) cfm ต่อ kg refrigerant charge (ASHRAE 15-2022 §7.4.2)
2. Refrigerant leak detector EN 378: เซนเซอร์อุณหภูมิ + ความเข้มข้น — alarm setpoint ที่ 25% LFL
3. Electrical equipment in machine room: ATEX Zone 2 หรือ NEC Class I Div 2 หาก concentration risk
4. Charge limit: R-32 max 1.84 kg per occupied space (IEC 60335-2-40)
5. PPE refrigerant tech: Face shield + flame-resistant glove + EN 1149 antistatic clothing

ค่าใช้จ่ายเสริม: การ upgrade machine room ตาม A2L = ฿150,000-450,000 ต่อ chiller room ขึ้นกับขนาด

คู่มือเลือกตาม chiller type

Chiller Type	OEM-recommended R-22 replacement	Note
Air-cooled screw chiller (Carrier 30HXC / Trane RTHB)	R-454B (new) หรือ R-417a (drop-in)	New = best EER; drop-in = ยืดอายุ
Water-cooled centrifugal (Trane CenTraVac / York YT)	R-513A (R-134a เก่า → low-GWP)	R-22 centrifugal มีน้อย — มักเป็น R-134a/R-123
Reciprocating chiller (Carrier 30RH / York YCAS)	R-407c หรือ R-422a	Old technology — มัก scrap แทน
Rooftop unit (RTU) — light commercial	R-32 (new unit)	DX coil — เปลี่ยนยกเครื่อง

บริการที่เกี่ยวข้อง

SAHA จัดจำหน่ายและให้คำปรึกษา:

• น้ำยาเปลี่ยน: R-454B, R-417a, R-407c, R-422a — AHRI 700:2019 certified ทุก lot
• POE compressor oil: Emkarate™ RL series — ความหนืดตามที่ chiller OEM กำหนด
• Refrigerant recovery service: เครื่อง recovery + cylinder + วอ. license ครบ
• A2L safety upgrade consult: ventilation + leak detector + ATEX equipment supply
• Bulk refrigerant cylinder: 11.3 kg disposable, 48 kg refillable, 750 kg bulk container

สรุปสำหรับฝ่ายจัดซื้อ + facility manager

ลำดับงานแนะนำ:

1. Q3-Q4 2026: Audit chiller R-22 ทั้งหมด — บันทึก age / capacity / leak history / R-22 charge
2. Q1 2027: จัดลำดับ chiller ตาม decision tree (replace / retrofit / continue)
3. Q2-Q3 2027: Spec + tender — ขอ TOR ที่ระบุ ASHRAE 15 A2L compliance สำหรับ replacement
4. Q4 2027 - Q4 2028: ติดตั้ง batch แรก (high-priority chiller)
5. 2029: ปิด R-22 cylinder inventory — เปลี่ยนเป็น reclaimed stock
6. 2030: เครื่อง R-22 ที่เหลือ → planned decommission

อย่ารอ Q1 2030 จึงเริ่ม — ตลาด R-454B installer + A2L-trained tech ในไทยขาดแคลนหนัก ราคาติดตั้งจะพุ่งหลัง 2028

---

บทความนี้สรุปกรอบกฎหมายและทางเลือกทางเทคนิค — ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรุ่น สำหรับการ retrofit chiller รุ่นเฉพาะ ให้ติดต่อทีมวิศวกรรม Sahawatthanakit (1988) เพื่อ site survey + system selection report พร้อม ROI calculation