Zinc Anode / Cathodic Protection ในไทย — ราคาคิดยังไง เทียบยังไงไม่ให้พลาด (คู่มือจัดซื้อสำหรับวิศวกร)

การกัดกร่อน (Corrosion) เป็นภัยเงียบที่กัดเซาะโครงสร้างเหล็กและคอนกรีตอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมชื้น สัมผัสน้ำทะเล ดินชุ่มน้ำ หรือบรรยากาศอุตสาหกรรมที่มี Chloride สูง Cathodic Protection (CP) โดยใช้ Sacrificial Anode คือวิธีที่ได้รับการพิสูจน์มานานกว่า 200 ปีว่าประสิทธิภาพดีและคุ้มค่าที่สุดในการป้องกันการกัดกร่อนของเหล็กและเหล็กกล้า

บทความนี้อธิบายว่าราคาแอโนดตั้งจากอะไร วิธีเทียบราคาให้ถูกหน่วย วิธีเลือก Anode ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อม มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง และขั้นตอนการสั่งซื้อสำหรับวิศวกรและผู้จัดซื้อโครงการในประเทศไทย ปี 2026

---

หลักการทำงานของ Cathodic Protection แบบ Sacrificial Anode

Cathodic Protection ทำงานบนหลักการของ Galvanic Cell — เมื่อโลหะสองชนิดที่ต่างกันจุ่มอยู่ในสารละลายอิเล็กโทรไลต์เดียวกัน โลหะที่มีค่า Electrode Potential ต่ำกว่า (Anodic) จะถูกกัดกร่อนก่อน ขณะที่โลหะที่มีค่าสูงกว่า (Cathodic) จะได้รับการปกป้อง

หลักการ: ติดตั้ง Anode ที่ทำจากโลหะ Anodic (Zinc, Magnesium, Aluminum) เข้ากับโครงสร้างเหล็กที่ต้องการปกป้อง → Anode จะถูกกัดกร่อนแทนเหล็ก → เหล็กไม่เกิดสนิม → เมื่อ Anode สึกหมดค่อยเปลี่ยนใหม่

---

ประเภท Sacrificial Anode และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม

1. Zinc Anode (แอโนดสังกะสี)

ส่วนประกอบ: Zn ≥ 95%, Al 0.1–0.5%, Cd 0.025–0.07% (ASTM B418 Type II)

สภาพแวดล้อมที่เหมาะ:

• น้ำทะเล (Seawater) — ทำงานได้ดีที่สุด ค่า Resistivity ต่ำ (15–30 Ω·cm) ทำให้กระแสไหลดี
• น้ำกร่อย (Brackish Water) ที่ Cl⁻ > 1,000 ppm
• โครงสร้างเหล็กใต้น้ำ: ท่อ Offshore, เรือ, ท่าเทียบเรือ, สะพาน, สะพานข้ามทะเล

ข้อจำกัด: ไม่ทำงานในดินที่ Resistivity สูง (> 1,500 Ω·cm) หรือน้ำจืดที่ Resistivity สูงมาก — ให้กระแสต่ำเกินไป

2. Magnesium Anode (แอโนดแมกนีเซียม)

ส่วนประกอบ: Mg ≥ 90%, Al 5.3–6.7%, Zn 2.5–3.5% (ASTM G-97)

สภาพแวดล้อมที่เหมาะ:

• ดิน (Soil / Earth) ที่ Resistivity 1,000–10,000 Ω·cm
• ท่อฝังดิน ถังน้ำ/น้ำมันใต้ดิน (UST)
• โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กในดินชื้น
• น้ำจืดที่ Resistivity สูง

ข้อได้เปรียบ: Driving Voltage สูง (~0.75 V เทียบกับ Zinc ~0.25 V) จึงให้กระแสเพียงพอแม้ในสภาพแวดล้อมที่มี Resistivity สูง

ข้อจำกัด: อายุการใช้งานสั้นกว่า Zinc ในสภาพแวดล้อมเดียวกัน เนื่องจาก Efficiency ต่ำกว่า ราคาต่อหน่วยสูงกว่า

3. Aluminum Anode (แอโนดอะลูมิเนียม)

ส่วนประกอบ: Al ≥ 97%, In 0.015–0.04%, Zn 2.0–6.0% (ASTM G-97)

สภาพแวดล้อมที่เหมาะ:

• น้ำทะเล และ น้ำกร่อย ที่มีอุณหภูมิสูง
• โครงสร้าง Offshore ที่ต้องการน้ำหนัก Anode เบา
• งานที่ต้องการ Current Capacity สูงกว่า Zinc ต่อน้ำหนัก

ข้อได้เปรียบ: ค่าที่ผู้ผลิตเผยแพร่คือ 2,481 A·h/kg เทียบสังกะสี 780 A·h/kg จึงใช้น้ำหนักราวหนึ่งในสามในการป้องกันพื้นที่เท่ากัน

---

ตารางเปรียบเทียบ Sacrificial Anode 3 ชนิด

---

🧮 ก่อนดูราคา ต้องรู้ก่อนว่าใช้กี่ตัว — ราคาต่อกิโลไม่มีความหมายจนกว่าจะรู้มวลรวมที่งานคุณต้องใช้จริง คำนวณได้ที่ เครื่องคำนวณจำนวนและมวลแอโนด แล้วค่อยเอาตัวเลขนั้นมาคูณกับตารางราคาข้างล่าง

ราคาแอโนดคิดยังไง — และทำไมเราไม่ประกาศราคาต่อชิ้น

ราคาแอโนดไม่ได้ตั้งจาก "ก้อน" แต่ตั้งจาก น้ำหนักโลหะจริง × ราคาโลหะในวันที่เสนอ ราคาสังกะสีและอะลูมิเนียมเคลื่อนตามตลาดโลกทุกวัน ตารางราคาที่พิมพ์ค้างไว้จึงกลายเป็นตัวเลขผิดเงียบ ๆ ภายในไม่กี่เดือน และคนที่เสียหายคือผู้ซื้อที่เอาไปตั้งงบ

เราจึง เสนอราคาเป็นรายงาน ตามน้ำหนักจริงที่แบบของคุณต้องการ — ส่งแบบหรือน้ำหนักมา ได้ราคาใน 48 ชั่วโมง

สิ่งที่มีประโยชน์กว่าตารางราคาคือ วิธีเทียบราคาให้ถูก ซึ่งอยู่ในหัวข้อถัดไป — เพราะข้อผิดพลาดที่แพงที่สุดในการจัดซื้อแอโนดไม่ใช่การจ่ายแพงไป แต่คือการเทียบผิดหน่วย

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดในการจัดซื้อแอโนด: เทียบราคาต่อชิ้น

แอโนดสองก้อนที่ "หน้าตาเหมือนกัน" อาจต่างกัน 3–4 เท่าในสิ่งที่ซื้อจริง เพราะราคาต่อชิ้นไม่ได้บอกอะไรเลยจนกว่าจะรู้ 3 อย่าง:

1. น้ำหนักสุทธิ (kg) — แอโนดตั้งราคาตามมวลของโลหะ ไม่ใช่ตามก้อน แท่งสังกะสี 3 กก. กับ 10 กก. ต่างกัน 3 เท่าโดยธรรมชาติ ก่อนเทียบราคาต้องถามน้ำหนักสุทธิเสมอ

2. ชนิดโลหะ → ความจุไฟฟ้าที่ได้จริง — ค่าที่ผู้ผลิตเผยแพร่: อะลูมิเนียม 2,481 A·h/kg (ทดสอบ free running 12 เดือน) เทียบสังกะสี 780 A·h/kg อะลูมิเนียม 1 กก. ทำงานแทนสังกะสีได้ราว 3 กก. ดังนั้นอะลูมิเนียมที่แพงกว่าต่อชิ้น อาจถูกกว่าต่อหน่วยการป้องกันจริง

3. มาตรฐานและส่วนผสม — Zinc ตาม ASTM B418 Type II ต้องมี Al และ Cd เป็น activator ถ้าเป็นสังกะสีเกรดต่ำที่ไม่มี activator ผิวจะเกิด passivation แล้ว หยุดจ่ายกระแส ทั้งที่เนื้อยังไม่สึก — คือจ่ายเงินซื้อของที่เลิกป้องกันไปแล้วตั้งแต่ปีแรก

วิธีเทียบที่ถูกต้อง — บาทต่อ A·h:

บาทต่อ A·h = ราคาต่อชิ้น ÷ (น้ำหนักสุทธิ kg × ความจุ A·h/kg × current efficiency)

ตัวอย่างการคิด (ตัวเลขราคาสมมติเพื่อแสดงวิธีคิดเท่านั้น ไม่ใช่ราคาของเรา):

อะลูมิเนียม 11.6 กก. สมมติราคา A → 11.6 × 2,000 × 0.90 ≈ 20,880 A·h สังกะสี 10 กก. สมมติราคา B → 10 × 780 × 0.92 ≈ 7,176 A·h

ก้อนอะลูมิเนียมก้อนเดียวให้การป้องกันเกือบ 3 เท่าของสังกะสี ดังนั้นแม้ราคาต่อชิ้นจะสูงกว่า 2–3 เท่า ต้นทุนต่อ A·h ก็อาจต่ำกว่า — และยังใช้จำนวนก้อนน้อยกว่า ทำให้ค่าแรงติดตั้งและจุดเชื่อมต่อลดลงอีก

เอาราคาที่ได้รับจากผู้ขายแต่ละรายใส่สูตรนี้ แล้วเทียบในหน่วยเดียวกัน

ขอน้ำหนักสุทธิ + มาตรฐาน (ASTM/มอก.) + current efficiency จากผู้ขายทุกราย แล้วเทียบในหน่วยเดียวกัน — ถ้าผู้ขายรายไหนให้ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้ นั่นคือคำตอบในตัวมันเอง

---

ราคางานติดตั้งระบบ Cathodic Protection (ทั้งโครงการ)

ราคาด้านบนเป็น ราคาแอโนดต่อหน่วย — แต่ "ระบบ Cathodic Protection ทั้งโครงการ" คิด ต่อแบบ (per drawing) ไม่ใช่ต่อชิ้น เพราะรวมการออกแบบ (current demand × พื้นที่ผิว ตาม ISO 12696 / DNV-RP-B401), จำนวนและการกระจายแอโนด, การติดตั้ง, ระบบตรวจวัด (monitoring) และการรับประกัน

จากโครงการ ติดตั้ง Concrete Anode cathodic protection ที่เราดำเนินการจริง ช่วงงบของงานทั้งโครงการอยู่ที่ประมาณ:

ตัวเลขนี้เป็นช่วงจากงานจริงเพื่อให้เห็น "ระดับงบ" — ราคาจริงของแต่ละงานคิดต่อแบบ ขึ้นกับขนาดโครงสร้าง ระยะเวลาที่ต้องการป้องกัน (design life) สภาพแวดล้อม (ความเค็ม/ความชื้น) และมาตรฐานที่ TOR กำหนด ดูวิธีประเมินที่ สำรวจสภาพการกัดกร่อนก่อนตัดสินใจ และเทียบความคุ้มระยะยาวที่ ต้นทุนตลอดอายุงานกันกร่อน (LCC)

ส่งแบบ / พื้นที่ผิว / สภาพแวดล้อม เพื่อให้วิศวกรประเมินและออกราคาต่อโครงการที่แม่นยำ

---

มาตรฐานที่ใช้งานในประเทศไทย

ASTM B418 — มาตรฐาน Zinc Anode

ASTM B418 กำหนดองค์ประกอบทางเคมีของ Zinc Anode แบ่งเป็น 2 Type:

• Type I: ใช้กับน้ำจืด — มีส่วนผสม Al และ Cd ต่ำกว่า
• Type II: ใช้กับน้ำทะเล — มาตรฐานหลักที่ใช้ในโครงการไทย

ISO 12696:2022 — Cathodic Protection ในคอนกรีต

ISO 12696 กำหนดข้อกำหนดสำหรับระบบ Cathodic Protection ในโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก เช่น สะพาน อาคารชายทะเล ท่าเทียบเรือ ครอบคลุม:

• เกณฑ์การป้องกัน (Protection Criterion): โดยทั่วไปกำหนดให้ Steel Potential ≥ -770 mV (vs Ag/AgCl/0.5M KCl)
• วิธีตรวจวัดและติดตาม (Monitoring) ตลอดอายุโครงการ

DNV-RP-B401:2021 — Offshore Cathodic Protection

DNV (Det Norske Veritas) กำหนดมาตรฐานการออกแบบระบบ CP สำหรับโครงสร้าง Offshore รวมถึง:

• การคำนวณ Current Demand ตามพื้นที่ผิว ประเภทสิ่งแวดล้อม และอุณหภูมิ
• การเลือก Anode Material และการคำนวณน้ำหนักรวม
• อายุการออกแบบ (Design Life) และ Monitoring Requirements

ACI 222R-19 — Protection of Metals in Concrete

ACI 222R-19 เป็น Guide ของ American Concrete Institute ที่ครอบคลุมกลยุทธ์ทั้งหมดในการป้องกันการกัดกร่อนในคอนกรีต รวมถึง Sacrificial Anode และ Impressed Current Cathodic Protection (ICCP)

---

ขั้นตอนการสั่งซื้อและดำเนินโครงการ CP

ขั้นที่ 1: ส่งแบบโครงสร้างและข้อมูลสภาพแวดล้อม

วิศวกรต้องระบุ:

• ประเภทโครงสร้าง (ท่อใต้ดิน, สะพาน, เรือ, ท่าเทียบเรือ ฯลฯ)
• วัสดุโครงสร้างที่ต้องการปกป้อง (เหล็กกล้า, Cast Iron ฯลฯ)
• สภาพแวดล้อม (น้ำทะเล, น้ำกร่อย, ดิน ฯลฯ) พร้อม Resistivity ถ้าวัดได้
• พื้นที่ผิวรวมโดยประมาณ (m²)
• อายุการออกแบบ (Design Life) ที่ต้องการ

ขั้นที่ 2: วิศวกรประเมินจำนวน Anode

โดยใช้สูตรพื้นฐาน:

จำนวน Anode = (Current Demand ทั้งหมด) / (Output Current ต่อ Anode)

โดย Current Demand คำนวณจาก:

• พื้นที่ผิวที่ต้องปกป้อง × Current Density ที่ต้องการ (A/m²)
• Current Density ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม เช่น น้ำทะเล = 0.02–0.10 A/m²

ขั้นที่ 3: เลือกรูปแบบ Anode และออกแบบการติดตั้ง

• งานเรือ: Hull Anode แบบ Flush-Mount หรือ Weld-On
• งานท่อใต้ดิน: ไม่ใช่ขอบเขตของเรา — จำหน่ายสำหรับงานแช่น้ำและฝังคอนกรีตเท่านั้น
• งานสะพาน/คอนกรีต: Embedded Zinc Anode หรือระบบ ICCP
• งาน Offshore: Bracelet Anode หรือ Stand-off Anode

ขั้นที่ 4: จัดซื้อ + ติดตั้ง + ทดสอบ

หลังติดตั้ง ต้องทดสอบด้วยการวัด Steel-to-Electrolyte Potential ด้วย Reference Electrode (เช่น Ag/AgCl, Cu/CuSO₄) เพื่อยืนยันว่าโครงสร้างได้รับการปกป้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

---

Case Study: โครงการท่าเรือและสะพานในไทย

กรณีท่าเทียบเรือชายทะเลอ่าวไทย

โครงสร้างเหล็กในน้ำทะเลอ่าวไทยมี Chloride Concentration สูง (~19,000 ppm) อัตราการกัดกร่อนโดยไม่มีการป้องกันสูงถึง 0.1–0.3 mm/ปี

แนวทาง: ติดตั้ง Zinc Anode Type II (ASTM B418) แบบ Weld-On ที่โครงสร้างเหล็กใต้น้ำ ออกแบบตาม DNV-RP-B401 สำหรับ Design Life 20 ปี

ผลลัพธ์: ลดอัตราการกัดกร่อนจาก 0.2 mm/ปี เหลือ < 0.01 mm/ปี คืนทุนใน 3–5 ปีจากการลดค่าซ่อมแซม

ขอบเขตที่เรารับและไม่รับ

สหวัฒนกิจจำหน่ายอาโนดสำหรับ งานแช่น้ำและงานฝังในคอนกรีตเท่านั้น — ไม่รับงานป้องกันสนิมแบบฝังดิน งานฝังดินต้องวัดความต้านทานดิน ออกแบบหลุมอาโนด (groundbed) และใช้วัสดุกลบเฉพาะ ซึ่งเป็นงานออกแบบระบบ ไม่ใช่การขายก้อนอาโนด ถ้างานของคุณเป็นท่อหรือถังฝังดิน บอกเรามาได้ เราจะบอกตรง ๆ ว่าไม่ใช่ของเรา

---

บริการครบวงจร: Supply + Install + Engineer

บริษัท สหวัฒนกิจ (1988) จำกัด ไม่ได้เพียงแค่จำหน่าย Anode แต่ให้บริการครบวงจร:

1. Corrosion Survey — ตรวจสอบสภาพโครงสร้างและวัดค่า Soil/Water Resistivity
2. CP Design — ออกแบบระบบโดยวิศวกรที่มีประสบการณ์ พร้อมคำนวณปริมาณ Anode ตามมาตรฐาน
3. Supply Anode — จัดหา Zinc, Magnesium, Aluminum Anode ตามแบบ พร้อม ASTM Test Certificate
4. Installation — ติดตั้งโดยทีมช่างที่มีความเชี่ยวชาญ
5. Commissioning & Testing — ทดสอบระบบหลังติดตั้งและออกรายงาน
6. Annual Monitoring — ตรวจวัดประจำปีและแนะนำการเปลี่ยน Anode ที่สึกหรอ

---

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Cathodic Protection

Q: ต้องเปลี่ยน Anode ทุกกี่ปี? ขึ้นอยู่กับขนาด Anode ที่ใช้และ Current Demand ของโครงสร้าง โดยทั่วไป Zinc Anode ในน้ำทะเลออกแบบให้อายุ 5–15 ปีต่อชุด การตรวจสอบประจำปีจะบอกได้ว่า Anode เสื่อมสภาพแค่ไหน

Q: ใช้ Cathodic Protection ร่วมกับการทาสีได้ไหม? ได้ และควรทำร่วมกัน การเคลือบสี (Coating) ช่วยลด Current Demand ของ CP System ลงได้ 80–95% ทำให้ใช้ Anode น้อยลงมากและประหยัดต้นทุน

Q: อาคารที่มีอยู่แล้วจะติดตั้ง CP ย้อนหลังได้ไหม? ได้ สำหรับสะพานคอนกรีตและอาคารชายทะเล มีระบบ Embedded Zinc Anode ที่ติดตั้งในรอยซ่อมแซมคอนกรีต (Repair Mortar) ตามมาตรฐาน ISO 12696 ช่วยป้องกันสนิมที่บริเวณซ่อมต่อและบริเวณโดยรอบ

Q: CP ต่างจากการทาสีกันสนิมอย่างไร? การทาสีกันสนิมเป็น Barrier Protection — สร้างชั้นกั้นระหว่างเหล็กกับสิ่งแวดล้อม แต่เมื่อสีหลุดหรือถูกทะลุจะเกิดสนิมทันที CP เป็น Active Protection — ให้กระแสอิเล็กตรอนแก่เหล็กอย่างต่อเนื่อง แม้สีหลุดบางจุดก็ยังได้รับการปกป้อง ทั้งสองวิธีจึงเสริมกัน ไม่ใช่ทดแทนกัน

---

สั่งซื้อและสอบถามราคา

บริษัท สหวัฒนกิจ (1988) จำกัด จัดจำหน่ายและรับเหมาระบบ Cathodic Protection ทั่วประเทศ พร้อมใบกำกับภาษีและเอกสาร ASTM Certificate

• โทร: 02-096-2118 / 081-866-8368 (คุณนาวิน)
• อีเมล: info@sahawatthanakit1988.com
• LINE: @sahawatt1988
• เว็บ: sahawatthanakit1988.com
• วันจันทร์–ศุกร์ 08:00–17:00 น.
• จัดส่งทั่วไทย | ส่งด่วน Bangkok / นนทบุรี / ปทุมธานี

ส่งแบบโครงสร้างหรือรายละเอียดโครงการมาทาง LINE หรืออีเมล เพื่อรับการประเมินและใบเสนอราคาจากวิศวกรอย่างรวดเร็ว