เปรียบเทียบ Natural Refrigerant
R-290 vs R-600a vs R-744
น้ำยาแอร์ธรรมชาติ — future-proof Kigali
3 natural refrigerant ที่ใช้ทดแทน HFC — propane / isobutane / CO₂. GWP ≤ 3 vs R-32 (675) + R-410A (2088). เลือกตาม application + safety class + capex
สรุปสั้น — เลือกตาม application
Kigali Amendment กำหนดไทยลด HFC -10% ใน 2029 + -50% ใน 2045 — natural refrigerant = path ที่ไม่ต้อง phase-out อีก
Commercial AC/chiller
R-290 Propane
- GWP = 3 — future-proof กับ Kigali HFC phase-down
- COP สูง — ประหยัดไฟเทียบ R-32 (3-5%) + R-410A (8-12%)
- A3 flammable — ต้อง hermetic sealed + ห้องระบายอากาศ
- Charge limit 150g per room ตาม IEC 60335-2-40
เหมาะกับ
Commercial chiller, heat pump, light commercial AC
Household fridge default
R-600a Isobutane
- 95% ของตู้เย็นบ้านทั่วโลกใช้ R-600a (ตั้งแต่ 2015)
- Charge ต่ำ ≤ 57g ต่อระบบ — ปลอดภัยใน hermetic
- Capex ถูกกว่า R-290 + low pressure → compressor ทนทาน
- ใช้ในตู้แช่ commercial เล็ก (mini bar, display chiller)
เหมาะกับ
Household + small commercial fridge / freezer
Supermarket + deep-freeze
R-744 CO₂
- A1 non-flammable — ไม่มี explosion risk + safe ทุก location
- Transcritical 90-120 bar — ต้อง compressor + piping ทนแรงดันสูง
- Sweet spot: deep-freeze (-40°C) + supermarket chiller chain
- Capex สูงสุด แต่ OPEX ต่ำ (COP สูง + CO₂ ราคาถูก 10-20% ของ HFC)
เหมาะกับ
Supermarket, deep-freeze, cold-climate heat pump
ตารางเปรียบเทียบ 12 หัวข้อ
| หัวข้อ | R-290 | R-600a | R-744 |
|---|---|---|---|
| ชื่อสามัญ | Propane (C₃H₈) | Isobutane (C₄H₁₀) | Carbon Dioxide (CO₂) |
| GWP (IPCC AR4, 100-yr) | 3 | 3 | 1 |
| ODP | 0 | 0 | 0 |
| Safety class (ASHRAE 34) | A3 (highly flammable) | A3 (highly flammable) | A1 (non-toxic, non-flammable) |
| Critical temp (°C) | 96.7 | 134.7 | 31.0 (transcritical) |
| Operating pressure (bar) | 8-15 | 1-6 | 60-120 (transcritical) |
| Charge limit per IEC 60335-2-40 | ≤ 150g (small room) | ≤ 57g | ไม่จำกัด (A1) |
| Application หลัก | Commercial chiller, heat pump, AC | Household fridge (95% worldwide) | Supermarket, deep-freeze, heat pump |
| ระบบที่เหมาะ | Hermetic sealed, no field-brazed | Hermetic sealed only | Transcritical CO₂ + ejector |
| Capex vs HFC baseline | +20-35% | +15-25% | +30-50% |
| Service technician spec | BS EN 13313 spark-proof training | BS EN 13313 spark-proof training | High-pressure cylinder + leak detection |
| Thai compliance | พรบ. วัตถุอันตราย 2535 + UN 1978 | พรบ. วัตถุอันตราย 2535 + UN 1969 | UN 1013 + pressure vessel cert |
สเปกตาม EN 378-1 + IEC 60335-2-89 + ASHRAE 15 (พ.ค. 2026). พรบ. วัตถุอันตราย 2535 ต้อง permit ก่อนนำเข้า. ส่ง application + charge size เพื่อราคาจริง
ส่งแบบ + load → recommendation + ใบเสนอราคา 24 ชม.
บอก application + cooling load + ขนาดห้อง → ทีมงานเสนอ refrigerant ที่ตรง Kigali + safety + capex budget. รวม cert + ใบอนุญาตวัตถุอันตราย
เปรียบเทียบที่เกี่ยวข้อง
ตัดสินใจซื้อ — เทียบหลายมุม
อ่านตารางเปรียบเทียบที่เกี่ยวข้อง — สเปกครบ ราคาจริง พร้อมแนะนำตามงาน
คำถามที่พบบ่อย
คำถามที่พบบ่อย
Q1.Natural refrigerant แตกต่างจาก HFC/HFO ยังไง?+
**Natural refrigerant** = สารที่มีในธรรมชาติ — propane (R-290), isobutane (R-600a), CO₂ (R-744), ammonia (R-717), ไม่ใช่สังเคราะห์. GWP เกือบ 0 (R-290=3, R-600a=3, R-744=1) vs R-32 (675), R-410A (2088). **Kigali Amendment กำหนดเลิก HFC** → natural refrigerant เป็น future-proof.
Q2.R-290/R-600a ติดไฟ Class A3 — ปลอดภัยไหม?+
A3 = highly flammable (IEC 60335-2-89 / EN 378-1). LFL 1.7-1.8% air. ปลอดภัยได้ถ้า:
• **Charge limit:** ห้องน้อย ≤ 150g (R-290) / 57g (R-600a) ตาม IEC 60335-2-40
• **ระบบ hermetic sealed** — ไม่ field-brazed
• **เครื่องมือ spark-proof** ตอน service
**ใช้ทั่วไปใน:** ตู้เย็นบ้าน (95% ของ R-600a worldwide), commercial chiller, heat pump
Q3.CO₂ transcritical คืออะไร ใช้ที่ไหน?+
R-744 (CO₂) วิ่งระบบ transcritical (above 31°C critical point). Pressure 90-120 bar (vs HFC 20-30 bar) ต้องใช้ compressor + piping ทนแรงดันสูง. **Sweet spot:** commercial refrigeration เย็นจัด (-40°C), supermarket chillers, heat pump พื้นที่หนาว. **มาตรฐาน:** EN 378-1, ASHRAE 15. Capex สูงกว่า HFC 30-50% แต่ OPEX ต่ำกว่าเพราะ COP สูง + ราคา CO₂ ถูก (10-20% ของ HFC)
Q4.Saha จัดส่ง natural refrigerant ได้ไหม?+
Saha จัดจำหน่าย R-290/R-600a สำหรับ household + commercial refrigeration, R-744 cylinder สำหรับ heat pump + supermarket. ต้องระบุ application + charge size + ระบบ pressure design. **Compliance:** ขนส่งตาม UN 1978 (propane) / UN 1969 (isobutane) / UN 1013 (CO₂) + ใบอนุญาตวัตถุอันตราย ตาม พรบ. วัตถุอันตราย 2535. ส่งสเปกเครื่อง → ใบเสนอราคา 24 ชม.
Q5.ทำไม Thai market ยังใช้ HFC เยอะ?+
เหตุผล:
1. **Cost** — เครื่อง natural refrigerant capex +20-40%
2. **Service** — ช่างที่ทำ R-290 spark-proof หายาก (training BS EN 13313)
3. **Standard delay** — Thai EIT/IIET ยังไม่ออก code natural refrigerant เต็มรูป
4. **Regulation** — Department of Industrial Works กำหนด safety distance ยังไม่ชัด
**แต่กำลังเปลี่ยน** — supermarket chain (Big C, Lotus's) เริ่ม pilot R-744 ปี 2024-2025. ราคาน่าจะลด 15-20% ใน 3-5 ปี.