คู่มือเลือกเบรกเกอร์ ABB สำหรับตู้ MDB โรงงาน — MCB, MCCB, ACB + AF + Icu

การเลือกเบรกเกอร์ให้ตรงงานเป็นหัวใจของความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของระบบไฟฟ้าในโรงงาน เลือกผิด — เล็กไปก็ trip บ่อยจนหยุดการผลิต ใหญ่ไปก็ป้องกันไม่ทันตอนลัดวงจร บทความนี้สรุปหลักการเลือกเบรกเกอร์ ABB สำหรับตู้ MDB โรงงานให้เข้าใจง่าย

ไล่จากตำแหน่งในระบบ — MCB → MCCB → ACB

ระบบไฟฟ้าโรงงานแบ่งเป็นชั้น ๆ และเบรกเกอร์แต่ละประเภทออกแบบมาสำหรับตำแหน่งต่างกัน:

• MCB (Miniature Circuit Breaker) — 0.5 ถึง 125 A ป้องกัน วงจรย่อย (final circuit) เช่นวงจรแสงสว่าง ปลั๊ก และตู้คอนโทรลย่อย ติดตั้งบนราง DIN สแนปง่าย ปรับตั้งค่าไม่ได้ (curve B/C/D คงที่) มาตรฐาน IEC 60898-1 ซีรีส์ ABB คือ S200 / SH200
• MCCB (Moulded Case Circuit Breaker) — 16 ถึง 1,600 A ใช้เป็น feeder และ เมน ในตู้ MDB/DB รุ่น electronic trip ปรับตั้งค่าได้ (Ir, Isd) มาตรฐาน IEC 60947-2 ตระกูล ABB คือ Formula A, Tmax XT และ Tmax T
• ACB (Air Circuit Breaker) — 630 ถึง 6,300 A ใช้เป็น เมนประธาน (main incomer) และงาน ATS ปรับ LSIG ได้เต็มรูปแบบ และมีแบบ draw-out ที่ถอดบำรุงรักษาได้ ตระกูล ABB คือ Emax 2

เข้าใจ AF และ In ให้ชัด

หนึ่งในจุดที่สับสนบ่อยคือความต่างระหว่าง AF (Ampere Frame) และ In/Ir (Ampere Trip):

• AF คือขนาดเฟรมของเบรกเกอร์ เช่น 250AF — บอกโครงและความสามารถรองรับกระแสลัด
• In/Ir คือพิกัดกระแสตัดจริงที่ตั้งไว้ในเฟรมนั้น เช่นเฟรม 250AF อาจตั้ง trip ที่ 160A

เฟรมที่ใหญ่กว่ามักรองรับค่าตัดกระแสลัด (Icu) ได้สูงกว่า เวลาสั่งอุปกรณ์จึงต้องระบุทั้ง AF + In + Icu ให้ครบ

ค่าตัดกระแสลัด (Icu/kA) — อย่ามองข้าม

ค่า Icu (Ultimate Breaking Capacity) คือกระแสลัดวงจรสูงสุดที่เบรกเกอร์ตัดได้อย่างปลอดภัย ต้องเลือกให้ ≥ กระแสลัดวงจรที่คาดที่จุดติดตั้ง (prospective short-circuit current)

หลักง่าย ๆ คือยิ่งใกล้หม้อแปลงหรือเมนประธาน กระแสลัดยิ่งสูง — เมนโรงงานมักต้องการ 36–65kA ส่วนวงจรปลายทางที่ห่างออกไป กระแสลัดต่ำลง 6–10kA ก็เพียงพอ หากไม่แน่ใจ ควรส่งพิกัดหม้อแปลงและ Single Line Diagram ให้วิศวกรคำนวณ

เลือก curve ของ MCB ตามชนิดโหลด

สำหรับ MCB ในวงจรย่อย ต้องเลือก curve ให้ตรงกับโหลด:

• Curve B (3–5×In) — โหลดความต้านทาน แสงสว่าง heater และสายยาว
• Curve C (5–10×In) — โหลดผสมทั่วไป (ค่ามาตรฐาน)
• Curve D (10–20×In) — โหลดที่มีกระแสกระชากสูง เช่นมอเตอร์ หม้อแปลง เครื่องเชื่อม

เลือก curve ต่ำเกินกับมอเตอร์จะทำให้ trip ตอนสตาร์ท ส่วน curve D ต้องตรวจ loop impedance (Zs) ให้ยังตัดทันตอนลัดวงจรจริง

สรุปขั้นตอนเลือกเบรกเกอร์โรงงาน

1. ระบุตำแหน่งในระบบ (วงจรย่อย / feeder / เมนประธาน) → เลือกประเภท MCB / MCCB / ACB
2. คำนวณกระแสโหลด (Ib) แล้วเลือกพิกัด In ที่เหมาะสม (มอเตอร์/โหลดต่อเนื่องเผื่อ 1.25×)
3. กำหนดค่า Icu ให้ ≥ กระแสลัดที่จุดติดตั้ง
4. เลือก curve (สำหรับ MCB) ตามชนิดโหลด
5. เลือกขนาดสายไฟให้ ampacity ≥ พิกัดเบรกเกอร์

การเลือกที่ถูกต้องต้องพิจารณาหลายปัจจัยพร้อมกัน — วิธีที่เร็วและแม่นที่สุดคือส่ง Single Line Diagram หรือรายการโหลดให้ทีมช่วยจับคู่รุ่น ABB ที่ตรงสเปก สหวัฒนกิจ (1988) จำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้าของแท้ ABB ครบทั้ง 3 ประเภท ราคาโรงงาน ออกใบกำกับภาษีได้ ดูอุปกรณ์ไฟฟ้าทั้งหมด หรือลอง เครื่องคำนวณเลือกเบรกเกอร์ + ขนาดสายไฟ