คอมที่จ่ายให้พนักงานของตัวเองเป็นเงินได้ 40(1) ต้องรวมกับเงินเดือนแล้วหักแบบอัตราก้าวหน้า ยื่น ภ.ง.ด.1 — ส่วน 3% ที่หลายบริษัทหักกันจนติดเป็นนิสัย ใช้ได้เฉพาะบางกรณีเท่านั้น พร้อมตรวจสอบกับแบบฟอร์มจริงของกรมสรรพากร
⚠️ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีหรือทางกฎหมาย การจัดประเภทเงินได้ขึ้นกับข้อเท็จจริงเฉพาะรายของแต่ละกิจการ ก่อนเปลี่ยนวิธีหักภาษี ณ ที่จ่าย ควรให้ผู้ทำบัญชี ผู้สอบบัญชี หรือที่ปรึกษาภาษีของบริษัทตรวจสอบข้อเท็จจริงของคุณเอง
ความผิดพลาดที่แพงที่สุดในเรื่องคอมมิชชั่น
พนักงานขายทำยอดได้ดี เดือนนี้ได้คอม ฿40,000 ฝ่ายบัญชีเปิดโปรแกรม หัก 3% เป็นเงิน ฿1,200 ยื่น ภ.ง.ด.3 จบ
ทำแบบนี้มา 3 ปีแล้ว ไม่เคยมีใครทัก
ปัญหาคือ — ถ้าคนที่ได้คอมคนนั้นคือ "ลูกจ้าง" ของคุณ วิธีนี้ผิดทั้งอัตราและผิดทั้งแบบฟอร์ม
และเรื่องนี้ไม่ใช่ความเห็น แต่ตรวจสอบได้จากแบบฟอร์มจริงของกรมสรรพากร
กฎเดียวที่ต้องจำ: ดูที่ "ความสัมพันธ์" ไม่ใช่ดูที่คำว่าคอมมิชชั่น
คำว่า "ค่าคอมมิชชั่น" ไม่ได้บอกอะไรเลยในทางภาษี สิ่งที่กำหนดวิธีหักคือ ผู้รับเงินเป็นใคร และมีความสัมพันธ์อะไรกับบริษัท
เงินได้ 40(1) — เงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน
คำชี้แจงแบบ ภ.ง.ด.1 ของกรมสรรพากรนิยามไว้ว่า เงินได้ตามมาตรา 40(1) ได้แก่ เงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง โบนัส เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ เงินค่าเช่าบ้าน และ "เงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใดๆ บรรดาที่ได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน"
วรรคสุดท้ายนั่นคือหัวใจ — คอมมิชชั่นที่จ่ายให้ลูกจ้างของคุณ ได้มาเนื่องจากการจ้างแรงงาน จึงเป็น 40(1)
เงินได้ 40(2) — เงินได้จากการรับทำงานให้
คำชี้แจงฉบับเดียวกันนิยาม 40(2) ว่า เงินได้เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำ หรือจากการรับทำงานให้ ไม่ว่าจะเป็นค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า ค่าส่วนลด เงินอุดหนุนในงานที่ทำ เบี้ยประชุม
สังเกตว่า "ค่านายหน้า" ถูกระบุชื่อไว้ตรงตัวในมาตรา 40(2) ไม่ใช่ 40(7) และไม่ใช่ 40(8)
ตารางตัดสินใจ: ใครได้คอม → หักยังไง → ยื่นแบบไหน
| ผู้รับเงิน | ประเภทเงินได้ | วิธีหัก ณ ที่จ่าย | แบบที่ยื่น |
|---|---|---|---|
| ลูกจ้างของบริษัท (พนักงานขาย) | มาตรา 40(1) | รวมกับเงินเดือน คำนวณตามมาตรา 50(1) อัตราก้าวหน้า 0-35% | ภ.ง.ด.1 |
| บุคคลธรรมดา ไม่ใช่ลูกจ้าง (นายหน้าอิสระ) อยู่ในไทย | มาตรา 40(2) | คำนวณตามมาตรา 50(1) อัตราก้าวหน้า | ภ.ง.ด.1 |
| บุคคลธรรมดา ไม่ใช่ลูกจ้าง อยู่ในไทยไม่ถึง 180 วัน/ปีภาษี | มาตรา 40(2) | ร้อยละ 15.0 ของเงินได้ที่จ่ายแต่ละคราว | ภ.ง.ด.1 |
| บริษัท / ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล | ค่านายหน้า/ค่าบริการ | ร้อยละ 3.0 (มาตรา 3 เตรส) | ภ.ง.ด.53 |
จุดที่คนพลาดมากที่สุดคือแถวที่ 2 — หลายคนเชื่อว่านายหน้าอิสระต้องหัก 3% แล้วยื่น ภ.ง.ด.3
ทำไมถึงไม่ใช่ ภ.ง.ด.3 — ตรวจกับเอกสารกรมสรรพากรได้เลย
คำชี้แจงของกรมสรรพากรเรื่องผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามแบบ ภ.ง.ด.3 ระบุชัดว่าใช้สำหรับผู้จ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(5) (6) (7) (8) เท่านั้น:
| ข้อ | ประเภทเงินได้ที่อยู่ในขอบเขต ภ.ง.ด.3 |
|---|---|
| 40(5) | ค่าเช่าทรัพย์สิน การผิดสัญญาเช่าซื้อ ผิดสัญญาซื้อขายเงินผ่อน |
| 40(6) | วิชาชีพอิสระ — กฎหมาย โรคศิลปะ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม การบัญชี ประณีตศิลปกรรม |
| 40(7) | การรับเหมาที่ผู้รับเหมาต้องลงทุนจัดหาสัมภาระในส่วนสำคัญนอกจากเครื่องมือ |
| 40(8) | ธุรกิจ พาณิชย์ เกษตร อุตสาหกรรม ขนส่ง หรือการอื่นนอกจากที่ระบุใน (1) ถึง (7) |
ไม่มี 40(2) อยู่ในรายการนี้ ดังนั้นค่านายหน้าจึงเข้า ภ.ง.ด.3 ไม่ได้ตั้งแต่แรก
แล้ว 3% มาจากไหน — มันมีจริง แต่ไม่ใช่ที่ตรงนี้
อัตรา 3% มีอยู่จริงและใช้บ่อยมาก จึงติดเป็นความเคยชิน ตามคำชี้แจง ภ.ง.ด.3 กรณีบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจ่ายให้บุคคลธรรมดา (เฉพาะสัญญารายหนึ่งๆ ตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป):
| รายการที่จ่าย | อัตรา |
|---|---|
| ค่าจ้างทำของ ตามมาตรา 40(7) หรือ (8) | 3.0% |
| เงินได้จากการให้บริการ ตามมาตรา 40(8) | 3.0% |
| เงินได้จากวิชาชีพอิสระ ตามมาตรา 40(6) | 3.0% |
| รางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์ใดๆ เนื่องจากการส่งเสริมการขาย | 3.0% |
| ค่าโฆษณา | 2.0% |
| ค่าขนส่ง | 1.0% |
| ค่าเช่าทรัพย์สิน ตามมาตรา 40(5)(ก) | 5.0% |
จะเห็นว่า 3% ผูกอยู่กับ 40(6) (7) (8) — ไม่ใช่ 40(1) และไม่ใช่ 40(2)
ข้อควรระวัง: "รางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์ใดๆ เนื่องจากการส่งเสริมการขาย" หัก 3% จริง แต่นั่นคือเงินที่จ่ายให้ ตัวแทนจำหน่ายหรือคู่ค้า ในโครงการส่งเสริมการขาย ไม่ใช่คอมมิชชั่นที่จ่ายให้พนักงานขายของคุณเอง อย่านำมาปนกัน
ตัวอย่างคำนวณจริง: พนักงานขายคนหนึ่ง
สมมติ นาย ก. เป็นพนักงานประจำ เงินเดือน ฿25,000 เดือนนี้ทำคอมได้ ฿40,000
❌ วิธีที่ทำผิดกัน
| รายการ | จำนวน |
|---|---|
| เงินเดือน ฿25,000 | หักตามอัตราก้าวหน้า ยื่น ภ.ง.ด.1 |
| คอม ฿40,000 | หัก 3% = ฿1,200 ยื่น ภ.ง.ด.3 |
ผลคือ ยื่นผิดแบบ และยอดภาษีที่นำส่งไม่สัมพันธ์กับภาระภาษีจริงของ นาย ก.
✅ วิธีที่ถูก
คอมเป็น 40(1) ต้องรวมเข้ากับเงินเดือนก่อน แล้วคำนวณตามมาตรา 50(1):
| ขั้นตอน | การคำนวณ |
|---|---|
| 1. เงินได้ของเดือนนี้ | ฿25,000 + ฿40,000 = ฿65,000 |
| 2. ประมาณเงินได้ทั้งปี | ตามวิธีเสมือนได้รับทั้งปีที่กรมสรรพากรกำหนด |
| 3. หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน | ตามสิทธิจริงของ นาย ก. |
| 4. คำนวณภาษีทั้งปีตามอัตราก้าวหน้า | 0-35% |
| 5. เฉลี่ยเป็นภาษีที่ต้องหักเดือนนี้ | นำส่งด้วย ภ.ง.ด.1 |
กำหนดเวลา: ยื่นแบบกระดาษภายใน 7 วัน นับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงิน ส่วนยื่นผ่านอินเทอร์เน็ตขยายเวลาออกไปอีก 8 วัน
ข้อสังเกตสำคัญ: เดือนที่จ่ายคอมก้อนใหญ่ ยอดหักภาษีจะกระโดดขึ้นแรงกว่าเดือนปกติ เพราะเงินได้ทั้งปีถูกประมาณใหม่ ควรอธิบายให้พนักงานเข้าใจล่วงหน้า ไม่งั้นจะกลายเป็นเรื่องร้องเรียนทุกครั้งที่ทำยอดได้ดี
มุมประกันสังคม: สำคัญน้อยกว่าที่คิด เพราะมีเพดาน
คำถามที่ตามมาเสมอคือ คอมต้องเอาไปคิดเงินสมทบประกันสังคมด้วยไหม
คำตอบมี 2 ชั้น:
ชั้นที่ 1 — คอมนั้นเป็น "ค่าจ้าง" หรือไม่? เงินสมทบคำนวณจากค่าจ้าง ถ้าคอมไม่ถือเป็นค่าจ้างก็ไม่ต้องนำมารวม ประเด็นนี้ยังมีแนวคำวินิจฉัยขัดกันอยู่และขึ้นกับข้อเท็จจริงรายกรณี (เราแยกเขียนไว้ในบทความเรื่องค่าชดเชย)
ชั้นที่ 2 — ถึงเป็นค่าจ้าง ก็ติดเพดานอยู่ดี และชั้นนี้แหละที่ทำให้เรื่องเบาลงมากในทางปฏิบัติ
ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 เพดานฐานค่าจ้างสำหรับคำนวณเงินสมทบผู้ประกันตนมาตรา 33 ปรับเป็นขั้นบันได:
| ช่วงปี (พ.ศ.) | เพดานค่าจ้าง/เดือน | อัตราเงินสมทบ | เงินสมทบสูงสุด/เดือน |
|---|---|---|---|
| เดิม (ก่อน 2569) | ฿15,000 | 5% | ฿750 |
| 2569 – 2571 | ฿17,500 | 5% | ฿875 |
| 2572 – 2574 | ฿20,000 | 5% | ฿1,000 |
| ตั้งแต่ 2575 | ฿23,000 | 5% | ฿1,150 |
สิ่งที่ตัวเลขนี้แปลว่า: พนักงานขายที่เงินเดือนฐาน ฿25,000 ก็เกินเพดาน ฿17,500 อยู่แล้วตั้งแต่ยังไม่ได้คอม ดังนั้นไม่ว่าเดือนนั้นจะได้คอม ฿5,000 หรือ ฿100,000 เงินสมทบก็ยังเป็น ฿875 เท่าเดิม
เรื่องประกันสังคมจึงมีผลจริงเฉพาะกับพนักงานที่ค่าจ้างฐานต่ำกว่าเพดาน เท่านั้น — ซึ่งมักไม่ใช่กลุ่มที่ได้คอมก้อนใหญ่
เช็กลิสต์ตรวจระบบของคุณ 5 ข้อ
- เปิดดูว่าคอมของพนักงานประจำถูกยื่นในแบบไหน — ถ้าเจอใน ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 นั่นคือสัญญาณผิดประเภททันที
- แยกทะเบียนผู้รับคอมเป็น 3 กลุ่ม — ลูกจ้าง / บุคคลธรรมดาที่ไม่ใช่ลูกจ้าง / นิติบุคคล เพราะทั้งสามกลุ่มปฏิบัติไม่เหมือนกัน
- ตรวจว่าโปรแกรมบัญชีตั้งค่า default เป็น 3% ไว้หรือเปล่า — ค่า default ที่ตั้งไว้ผิดคือสาเหตุที่ทำให้ผิดต่อเนื่องเป็นปี โดยไม่มีใครสั่งให้ผิด
- ดูว่าคอมถูกรวมเข้าฐานคำนวณของเดือนที่จ่ายจริงหรือไม่ — ไม่ใช่คำนวณแยกเป็นก้อนต่างหาก
- ถ้าพบว่าผิดมาแล้ว อย่าเงียบและอย่าแก้เอง — ให้ผู้ทำบัญชีประเมินว่าต้องยื่นเพิ่มเติมย้อนหลังแค่ไหน และมีเบี้ยปรับเงินเพิ่มหรือไม่
สรุป
| ความเชื่อที่พบบ่อย | ข้อเท็จจริง |
|---|---|
| "คอมมิชชั่นหัก 3% เสมอ" | ❌ 3% ผูกกับเงินได้ 40(6)(7)(8) และกรณีนิติบุคคล ไม่ใช่กับคำว่าคอมมิชชั่น |
| "คอมของพนักงานยื่น ภ.ง.ด.3" | ❌ ภ.ง.ด.3 ใช้กับ 40(5)-(8) เท่านั้น คอมพนักงานเป็น 40(1) ยื่น ภ.ง.ด.1 |
| "นายหน้าอิสระหัก 3% ยื่น ภ.ง.ด.3" | ❌ ค่านายหน้าเป็น 40(2) หักอัตราก้าวหน้า ยื่น ภ.ง.ด.1 |
| "จ่ายคอมให้บริษัทอื่นหัก 3% ยื่น ภ.ง.ด.53" | ✅ ถูกต้อง |
| "คอมทำให้เงินสมทบประกันสังคมพุ่ง" | ❌ ติดเพดาน ฿17,500/เดือน (ปี 2569-2571) เงินสมทบสูงสุด ฿875 |
หลักคิดสั้นที่สุด: ก่อนจะถามว่าหักกี่เปอร์เซ็นต์ ให้ถามก่อนว่า "คนนี้เป็นลูกจ้างเราหรือเปล่า" คำตอบของคำถามนั้นกำหนดทุกอย่างที่เหลือ
เครื่องมือที่ใช้ทำเรื่องนี้ได้ทันที
การหักภาษีให้ถูกต้องเริ่มจากการรู้ก่อนว่า แต่ละคนได้คอมเท่าไร และได้จากบิลไหนบ้าง ถ้ายอดคอมยังคำนวณมือในไฟล์ที่ไม่มีใครตรวจซ้ำได้ ฝ่ายบัญชีก็ตั้งต้นผิดตั้งแต่ตัวเลขแรก
เราทำ ระบบคำนวณค่าคอมมิชชั่นจากกำไรขั้นต้น (GP) เป็นไฟล์ Excel ที่:
- คำนวณคอมรายบิลจาก กำไรขั้นต้น (GP) ไม่ใช่จากยอดขาย — ตัวเลขที่ส่งต่อให้บัญชีจึงตรวจย้อนกลับได้ถึงบิลต้นทาง
- สรุปยอดคอมต่อคนต่อเดือน ในรูปแบบที่ยกไปเข้าฐานคำนวณ ภ.ง.ด.1 ร่วมกับเงินเดือนได้เลย
- แยกยอด จ่ายเต็ม / จ่ายล่วงหน้า / พักไว้ ให้เห็นชัด — สำคัญมาก เพราะภาระหักภาษี ณ ที่จ่ายเกิดเมื่อจ่ายเงิน ไม่ใช่เมื่อคำนวณสิทธิ์
- มีชีตประกาศนโยบายให้แก้ชื่อบริษัทแล้วใช้ได้เลย
- ไม่มีมาโคร เปิดได้ทั้ง Excel / LibreOffice / Google Sheets
จ่ายครั้งเดียว ฿999 — ราคาเปิดร้าน ถึง 31 ธ.ค. 2569 (ราคาเต็ม ฿1,490) · รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% แล้ว · ออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบในนามบริษัทได้ · ดาวน์โหลดทันทีหลังชำระเงิน
Get this guide as a reference brief (PDF)
Summary + full section list + standards cited, Saha-branded for your memo/RFQ — emailed to you too.
Questions after reading? Talk to our engineers
Tell us what you need — our engineers help you spec it right, with a real quote. No charge.
Need help with this in your facility?
Our team handles full procurement and installation for the topics covered in this article. Free quote within 2 hours.
Frequently Asked Questions
1ค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้พนักงานขายของบริษัทเอง ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายกี่เปอร์เซ็นต์?
+
2แล้วอัตรา 3% ที่หลายบริษัทหักค่าคอมมิชชั่นกัน ใช้กับกรณีไหน?
+
3จ่ายค่านายหน้าให้บุคคลธรรมดาที่ไม่ใช่พนักงาน ต้องหัก 3% แล้วยื่น ภ.ง.ด.3 ใช่ไหม?
+
4เงินได้ 40(1) กับ 40(2) ต่างกันอย่างไร ในเมื่อยื่นแบบเดียวกัน?
+
5จ่ายค่านายหน้าให้ชาวต่างชาติที่อยู่ในไทยไม่ถึง 180 วัน ต้องหักเท่าไร?
+
6ค่าคอมมิชชั่นต้องนำไปคิดเงินสมทบประกันสังคมด้วยไหม?
+
7เพดานค่าจ้างประกันสังคมจะปรับขึ้นอีกเมื่อไร?
+
8ถ้าหักผิดประเภทไปแล้วหลายเดือน ควรทำอย่างไร?
+
Related content
Customers Paying Late? Chase Hard and Lose the Relationship, Don't Chase and Lose the Cash — a 4-Step Collection Ladder That Keeps Both
Effective B2B collection is not about harsher words — it is a predictable, escalating ladder tied to days overdue: polite reminder, firm date request, formal notice, delivery hold. With face-saving wording that fits Thai business culture, and the fact most SMEs miss: Thailand's 45-day credit-term guideline for large buyers.
DSO and "Idle Money" — the Credit Terms You Grant Have a Price in Baht per Year, and Most Businesses Never Compute It
Sell on 30-day terms but actually collect on day 70, and you are lending your customer money for 40 days while paying the overdraft interest yourself. How to measure your own DSO, how to price idle money in baht, and why outstanding balances must be computed from the cash you will actually receive after Thai withholding tax.
A Debtor Register with an Aging Table — Half of B2B Invoices Get Paid Late; the Businesses That Survive Know Who Owes What, Every Morning
Global B2B payment research says roughly half of invoices are paid late and bad debts average 6–8% of credit sales. How to build a debtor register and aging table that answers "who do we chase today" in ten seconds — including the parts international templates miss in Thailand: billing dates, cheque rounds, and withholding tax.
How Far Can You Discount? — The Four-Number Ladder to Know Before You Answer
Instead of guessing or giving way, use four figures worked out in advance: the price to quote, the lowest price clearing your minimum margin, break-even, and the cash floor. With the wording that works at each rung, and what to trade for every baht you concede.