คู่มือเลือกน้ำมันเฟืองทด ISO VG สำหรับ Gearbox อุตสาหกรรม

Gearbox เสีย ราคาซ่อมแพง — ในโรงงานอุตสาหกรรมไทยที่ทำงาน 2-3 กะ อายุ gearbox ต่างกันได้ถึง 3 เท่าระหว่างระบบที่ใช้น้ำมันถูกกับไม่ถูกประเภท เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องของยี่ห้อน้ำมัน แต่เป็นเรื่องของ viscosity grade และ additive package ที่ตรงกับ application จริง

ทำความเข้าใจระบบ ISO VG

ISO VG (International Standards Organization Viscosity Grade) คือระบบจำแนกความหนืดที่ใช้สากล กำหนดโดย ISO 3448 วัดที่ 40°C (kinematic viscosity, หน่วย cSt):

ISO VG Grade	Midpoint (cSt @ 40°C)	ช่วงที่ยอมรับได้ (cSt)
VG 32	32	28.8 – 35.2
VG 46	46	41.4 – 50.6
VG 68	68	61.2 – 74.8
VG 100	100	90 – 110
VG 150	150	135 – 165
VG 220	220	198 – 242
VG 320	320	288 – 352
VG 460	460	414 – 506
VG 680	680	612 – 748

ยิ่งตัวเลข VG สูง = น้ำมันหนืดมากขึ้น ทำให้ฟิล์มน้ำมันหนาขึ้น รับแรงกดได้ดีขึ้น แต่สูญเสียพลังงานจากการปั่นกวน (churning loss) มากขึ้น

ปัจจัยหลักในการเลือก ISO VG

1. ความเร็วรอบ (Speed — RPM) และ Load

กฎหลัก: ความเร็วสูง → VG ต่ำ / ความเร็วต่ำหรือ load สูง → VG สูง

ใช้ AGMA lubricant number หรือ viscosity chart ของ gearbox manufacturer เป็น baseline แล้วปรับตามอุณหภูมิ:

Application	Pitch Line Velocity (m/s)	แนะนำ ISO VG
High-speed gearbox (motor direct drive)	> 10 m/s	68–150
Medium-speed (conveyor, fan)	3–10 m/s	150–320
Low-speed heavy duty (crusher, mill, agitator)	< 3 m/s	320–680
Worm gear ทั่วไป	—	220–460
Bevel gear, helical gear ทั่วไป	—	150–320
Open gear (ไม่มี housing)	—	320–680 + EP additive

2. อุณหภูมิสิ่งแวดล้อม — ปัจจัยสำคัญมากสำหรับโรงงานในไทย

โรงงานในไทยมีอุณหภูมิสูงกว่ายุโรป 10-15°C ทำให้ต้องเลือก VG สูงกว่าที่ manual ยุโรปแนะนำ:

อุณหภูมิน้ำมัน = อุณหภูมิห้อง + ΔT จากการทำงาน

โดยทั่วไปในโรงงานไทย:
- ห้องที่มีแอร์: ambient 25-30°C → oil temp ~55-75°C
- โรงงานเปิด/โรงหล่อ: ambient 35-45°C → oil temp ~65-90°C
- ใกล้ kiln หรือ boiler: อาจสูงถึง 90-110°C

แนวทางปรับ VG ตามอุณหภูมิ:

อุณหภูมิน้ำมันปกติ	ปรับ VG จาก spec เดิมของ gearbox manufacturer
< 50°C	ใช้ตาม spec (ปกติสำหรับห้องแอร์)
50–70°C	ใช้ตาม spec หรือขึ้น 1 grade
70–90°C	ขึ้น 1–2 grade (เช่น จาก VG 220 เป็น VG 320)
> 90°C	ขึ้น 2–3 grade + พิจารณา synthetic oil

3. Mineral vs Synthetic vs Semi-synthetic

ประเภท	ข้อดี	ข้อเสีย	เหมาะกับ
Mineral (PAO blend ต่ำ)	ราคาถูก, หาง่าย, ใช้ร่วมกับ seal เดิมได้	Viscosity Index ต่ำกว่า, ออกซิเดชันเร็วกว่า	งานทั่วไป, เปลี่ยนถ่ายตามรอบ
Semi-synthetic	Viscosity Index ดีขึ้น, ราคาพอรับได้	Performance กลางๆ	งานทั่วไปถึงหนัก
Full Synthetic (PAO/Ester)	Viscosity Index สูง, ทนความร้อน, รอบเปลี่ยนถ่ายยาวนาน	ราคาสูง 3-5 เท่า, อาจไม่เข้ากับ seal เก่าบางชนิด	งานหนัก, อุณหภูมิสูง, ต้องการ oil interval ยาว

เมื่อไหร่ควรอัพเกรดเป็น Synthetic:

1. อุณหภูมิน้ำมันเกิน 80°C เป็นประจำ
2. Gearbox ทำงาน 24/7 และต้องการยืดระยะ oil change
3. Gearbox ผู้ผลิตระบุใน manual ว่า "synthetic required" (บาง SEW, Nord, Flender รุ่นใหม่)
4. มี EP (Extreme Pressure) requirement สูงมาก เช่น single-tooth contact worm gear
5. อุณหภูมิต่ำในฤดูหนาว < 5°C (ไม่ค่อยเกิดในไทย แต่โรงงานห้องเย็นอาจเจอ)

GL-4 vs GL-5 — ความต่างที่สำคัญ

API GL (Gear Lubricant) Classification กำหนดระดับ performance ของ additive โดยเฉพาะ Extreme Pressure (EP) additives:

Classification	Sulfur-Phosphorus EP Level	ใช้กับ
GL-1	ไม่มี EP additive	Spur/Helical gear ความเร็วต่ำ load เบา
GL-2	ต่ำ	Worm gear บางชนิด
GL-3	ปานกลาง	Spur/Bevel gear manual car
GL-4	สูง	Manual transmission, final drive ที่มี synchronizer
GL-5	สูงมาก	Hypoid gear, axle gear (ก้านขับ)
GL-6	สูงสุด	Hypoid gear ที่ออฟเซ็ตสูง

ทำไมห้ามใช้ GL-5 แทน GL-4 โดยพลการ

นี่คือ ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยในโรงงานไทย — "GL-5 ดีกว่า GL-4 เพราะตัวเลขสูงกว่า"

ความจริง: GL-5 มี sulfur-phosphorus EP additive ในระดับสูงมาก ซึ่ง:

1. กัดกร่อน yellow metal (ทองแดง, บรอนซ์, ทองเหลือง) — Synchronizer rings, thrust washers, bushings ใน gearbox อุตสาหกรรมหลายรุ่นทำจาก brass/bronze ซึ่งจะสึกกร่อนเร็วจาก EP additive ระดับ GL-5
2. ค่า pH เปลี่ยน — ทำให้ seal บางชนิดเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
3. API GL-4 รับประกัน compatibility กับ brass/bronze — เป็นเหตุผลที่ gearbox manufacturer ส่วนใหญ่ระบุ GL-4 ใน manual

กฎ:

• Helical, Spur, Bevel gear ส่วนใหญ่ → GL-4
• Hypoid, Spiral Bevel ที่มี high pinion offset → GL-5
• Worm gear → GL-1 / GL-4 หรือ Compounded oil ตามผู้ผลิต
• ใช้ GL-5 เฉพาะเมื่อ gearbox manual ระบุชัดเจน

ตาราง Quick Selection Guide

ประเภท Gearbox	อุณหภูมิโรงงานไทย	แนะนำ ISO VG	API GL	หมายเหตุ
Helical gear, high speed (> 10 m/s)	30–40°C ambient	VG 100–150	GL-4	ห้องแอร์
Helical gear, medium speed	35–45°C ambient	VG 150–220	GL-4	โรงงานทั่วไป
Helical gear, low speed, heavy	> 40°C ambient	VG 220–320	GL-4	ใกล้แหล่งความร้อน
Worm gear ทั่วไป	35–45°C ambient	VG 220–460	GL-1/GL-4	ตามอัตราทดและ load
Bevel gear / Spiral Bevel	35–45°C ambient	VG 220–320	GL-4
Hypoid gear, final drive	ทุกอุณหภูมิ	VG 80W-90 หรือ 85W-140	GL-5	เฉพาะ hypoid
Open gear, large mill	> 40°C ambient	VG 320–680	GL-5 หรือ Open Gear	+ adhesive property

รอบการเปลี่ยนถ่ายน้ำมัน

ระยะมาตรฐาน (Mineral oil, งานทั่วไป):

• Enclosed gear unit: ทุก 2,000–4,000 ชั่วโมง หรือ 6 เดือน (แล้วแต่อะไรมาก่อน)
• อุณหภูมิน้ำมัน > 80°C: ลดเป็น 1,000–2,000 ชั่วโมง

ตรวจสัญญาณเตือนระหว่างรอบ:

• สีน้ำมันเข้มดำ (ออกซิเดชัน) → เปลี่ยนทันที
• น้ำมันขุ่น (มีน้ำปนเปื้อน) → เปลี่ยนทันที + ตรวจซีล
• โลหะตกตะกอน (metal particles) → ตรวจ gearbox ก่อนเปลี่ยนน้ำมัน

Synthetic oil:

• สามารถยืดได้ถึง 6,000–8,000 ชั่วโมง ตาม application — ต้องทำ oil analysis ยืนยัน

สินค้าแนะนำ: SK ZIC Gear Oil G-EP Series

SK ZIC G-EP (GL-5) และ G-FF (GL-4) เป็นน้ำมันเฟืองทดระดับ industrial ที่สหวัฒนกิจ (1988) จำหน่าย:

• G-FF 75W-85 / 75W-90: GL-4, สำหรับ manual transmission และ helical gearbox ที่ต้องการ GL-4 คุณภาพสูง
• G-EP 75W-90 / 80W-90 / 85W-140: GL-5, สำหรับ hypoid gear, final drive, differential

ทั้งสองซีรีส์ผลิตตาม API GL specification และ AGMA lubricant standard พร้อม TDS (Technical Data Sheet) สำหรับทีมวิศวกรรม

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือขอ TDS ได้ที่ทีมงานสหวัฒนกิจ (1988) — บริการโดยทีมที่มีความรู้ด้านน้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรมโดยตรง