ใบแจ้งหนี้ 107,000 ทำไมเงินเข้าบัญชี 104,000 — ฐานหัก ณ ที่จ่ายคิดจากยอดก่อน VAT ไม่ใช่ยอดรวม

บทความนี้เป็นคำอธิบายหลักการเพื่อการวางแผนเงินภายในกิจการ ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีหรือกฎหมาย การปฏิบัติจริงควรตรวจสอบกับผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของกิจการ และอ้างอิงประกาศล่าสุดของกรมสรรพากร

คำถามที่พนักงานบัญชีถูกถามซ้ำที่สุด

"ทำไมออกใบไป 107,000 แต่เงินเข้ามา 104,000 ล่ะ ลูกค้าจ่ายไม่ครบหรือเปล่า"

ลูกค้าจ่ายครบแล้ว และตัวเลข 104,000 นั้นถูกต้องทุกบาท สิ่งที่เกิดขึ้นคือภาษีหัก ณ ที่จ่าย และวิธีคำนวณของมันมีรายละเอียดหนึ่งจุดที่ทำให้คนคิดผิดกันทั้งประเทศ — ฐานที่ใช้หัก ไม่ใช่ยอดที่เห็นบนใบ

กลไก แยกทีละบรรทัด

ใบแจ้งหนี้ค่าบริการใบหนึ่ง

จุดชี้ขาดอยู่ที่บรรทัดที่สี่ ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคิดจาก 100,000 ไม่ใช่ 107,000 จึงได้ 3,000 ไม่ใช่ 3,210

ทำไมฐานถึงไม่รวม VAT — เหตุผลมีตรรกะของมัน

ภาษีสองตัวนี้เก็บจากคนละอย่าง

ภาษีมูลค่าเพิ่ม ไม่ใช่เงินได้ของผู้ขาย ผู้ขายเป็นแค่คนเก็บแทนรัฐ เงิน 7,000 บาทนั้นไม่เคยเป็นของกิจการ มันแค่ผ่านมือไปแล้วต้องนำส่งกรมสรรพากรตอนยื่น ภ.พ.30

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือภาษีเงินได้ที่ถูกเก็บล่วงหน้าจาก เงินได้ ของผู้รับ

เมื่อ VAT ไม่ใช่เงินได้ของผู้ขาย มันจึงไม่มีเหตุผลที่จะเป็นฐานของภาษีเงินได้ ถ้าคิดหักจาก 107,000 เท่ากับกำลังเก็บภาษีเงินได้จากเงินที่ไม่ใช่รายได้ของใครเลย

ไม่ใช่ทุกใบที่โดนหัก และตรงนี้พลาดกันบ่อย

อัตราและประเภทงานกำหนดไว้ในคำสั่งกรมสรรพากร ท.ป. 4/2528 หลักกว้าง ๆ ที่กิจการซื้อมาขายไปควรรู้คือ

• ค่าบริการ ค่ารับจ้างทำของ โดยทั่วไปหัก 3%
• ค่าเช่า โดยทั่วไปหัก 5%
• ค่าขนส่ง โดยทั่วไปหัก 1%
• การขายสินค้าล้วน โดยทั่วไปไม่อยู่ในข่ายต้องหัก

กับดักอยู่ที่ งานที่มีทั้งของและการติดตั้งในใบเดียวกัน เช่น ขายอุปกรณ์พร้อมติดตั้งหน้างาน การแยกหรือไม่แยกมูลค่าสองส่วนนี้ในใบแจ้งหนี้มีผลต่อการหัก และในทางปฏิบัติฝ่ายจัดซื้อของลูกค้าแต่ละรายก็ตีความไม่เหมือนกัน กรณีแบบนี้ควรตกลงให้ชัดก่อนออกใบและปรึกษาผู้ทำบัญชี ไม่ใช่เดาแล้วมาเถียงกันตอนเงินเข้าไม่ตรง

ผลที่ตามมาสำหรับการวางแผนเงินคือ สองใบมูลค่าเท่ากันอาจให้เงินเข้าไม่เท่ากัน ขึ้นกับว่าเป็นงานบริการหรือขายของ แผนเงินสดจึงต้องรู้จักความต่างนี้ทีละใบ ไม่ใช่คูณอัตราเดียวทั้งกระดาน

เงินที่ถูกหักไปไม่ได้หาย แต่มันช้า และความช้าคือปัญหาเรื่องเงินสด

เงิน 3,000 บาทนั้นถูกนำส่งกรมสรรพากรในนามของเรา และผู้จ่ายต้องออก หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้เก็บไว้เป็นหลักฐาน ตอนยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี ยอดสะสมทั้งหมดนี้เอาไปหักออกจากภาษีที่ต้องจ่ายได้

ในแง่บัญชีจึงไม่ใช่ค่าใช้จ่าย มันคือสินทรัพย์ประเภทภาษีจ่ายล่วงหน้า

แต่ในแง่ เงินสด มันคือเงินที่วันนี้ไม่ได้อยู่ในบัญชีเรา และจะกลับมาเป็นประโยชน์อีกหลายเดือนข้างหน้า กิจการที่รายได้เป็นงานบริการล้วนจะถูกกันเงินไว้ 3% ของยอดขายทั้งปีตลอดเวลา ซึ่งเป็นเงินก้อนไม่เล็กสำหรับกิจการที่ใช้ OD หมุน

แผนกระแสเงินสดจึงต้องบันทึก ยอดรับสุทธิ 104,000 ไม่ใช่ 107,000 เพราะคำถามที่แผนต้องตอบคือสัปดาห์นั้นมีเงินใช้เท่าไหร่ ไม่ใช่ออกใบไปเท่าไหร่

ความคลาดเคลื่อน 210 บาทที่กลายเป็นหลักหมื่น

ถ้าคิดหัก 3% จากยอดรวม 107,000 จะได้ 3,210 แทนที่จะเป็น 3,000 — คลาด 210 บาทต่อใบ

ตัวเลขนี้เล็กเกินกว่าจะสะดุดตาในใบเดียว แต่มีคุณสมบัติสองอย่างที่ทำให้มันอันตราย มันเกิดกับทุกใบ และมันไปทางเดียวกันเสมอ กิจการที่ออกใบเดือนละร้อยใบจะมีแผนเงินสดที่ต่ำกว่าความจริงเดือนละสองหมื่นบาทอย่างสม่ำเสมอ โดยไม่มีใครหาสาเหตุเจอ เพราะไม่มีใบไหนคลาดมากพอให้สงสัย

ความผิดพลาดที่คงเส้นคงวาแบบนี้อันตรายกว่าความผิดพลาดที่ใหญ่แต่สุ่ม เพราะอย่างหลังมีคนทักท้วง ส่วนอย่างแรกกลายเป็น "ตัวเลขที่เราใช้กันมาตลอด"

อีกด้านหนึ่งของเงินสด ภาษีซื้อที่มากกว่าภาษีขาย

ในเดือนที่ซื้อของเข้าเยอะกว่าที่ขายออก ภาษีซื้อจะมากกว่าภาษีขาย เดือนนั้นจึงไม่ต้องจ่าย ภ.พ.30 และส่วนที่เกินไม่ได้หายไป แต่ยกไปเครดิตกับเดือนถัดไปได้ตามมาตรา 82/3

สำหรับแผนเงินสด นี่แปลว่า รายจ่าย ภ.พ.30 ของเดือนถัดไปจะน้อยลงหรือเป็นศูนย์ ซึ่งเป็นเงินที่ไม่ต้องเตรียม แผนที่วางยอด ภ.พ.30 ไว้เท่ากันทุกเดือนจะกันเงินไว้เกินความจำเป็นในเดือนที่ไม่ต้องจ่าย แล้วไปขาดมือในเดือนที่ต้องจ่ายจริง

โซ่เครดิตข้ามเดือนนี้เป็นกลไกที่แม่แบบแผนเงินสดทั่วไปแทบไม่มี เพราะต้องคำนวณต่อเนื่องจากเดือนก่อนหน้า ไม่ใช่คำนวณเดือนใครเดือนมัน

เครื่องมือที่คิดฐานให้ถูกตั้งแต่แรก

เงินสดล่วงหน้า 13 สัปดาห์ คำนวณยอดรับสุทธิให้ทีละใบโดยถอด VAT ออกจากฐานก่อนหักภาษี ณ ที่จ่ายเสมอ กรอกยอดหน้าใบกับอัตราที่ลูกค้ารายนั้นหัก แล้วระบบวางเงินจำนวนที่เข้าบัญชีจริงลงในสัปดาห์ที่คาดว่าจะได้รับ ไม่ใช่ยอดหน้าใบ · ใบที่ไม่ถูกหักตั้งอัตราเป็นศูนย์ได้ทีละใบ · พร้อมโซ่เครดิตภาษีซื้อข้ามเดือนที่ทำให้รายจ่าย ภ.พ.30 ในแผนลดลงตามจริงในเดือนที่ภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย · และชีตทดสอบระบบ 48 เคสที่คำนวณสดให้ตรวจตัวเลขเองได้ทุกบรรทัด ซื้อครั้งเดียวได้ทั้งฉบับภาษาไทยและ English (Thailand) Edition

→ ดูรายละเอียดสินค้า